![Sun [New]](https://s2.coinmarketcap.com/static/img/coins/64x64/10529.png)
Bu makale ilk olarak TurkishNY Radio’da yayımlanmıştır.
Kripto para kullanıcılarının en büyük endişelerinden biri, bir borsa veya kripto kredi platformunun iflas etmesi halinde dijital varlıklarına ne olacağıdır.
Celsius Network gibi şirketlerin çöküşünün ardından birçok kullanıcı, sahip olduğunu düşündüğü kripto varlıkların hukuken şirketin iflas masasına dahil edildiğini öğrenince büyük şaşkınlık yaşadı.
Önerilen CLARITY Act Section 701, tam da bu soruna çözüm getirmeyi amaçlıyor. ABD Senatörü Cynthia Lummis, söz konusu düzenlemenin, saklama (custody) hizmetlerinde tutulan ve gerekli şartları sağlayan kripto varlıkların belirli iflas süreçlerinde müşteri malı olarak kabul edilmesiyle kullanıcılara daha güçlü yasal koruma sağlayacağını belirtiyor.
Tasarı, kullanıcıların yalnızca bir platformun iflas etmesi nedeniyle dijital varlıklarının mülkiyetini kaybettiği durumların yeniden yaşanmasını önlemeyi hedefliyor.
Bununla birlikte teklif, her kripto hesabı için otomatik koruma sağlamıyor. Hukuk uzmanlarına göre korumanın kapsamı; hesap türüne, kullanıcıların hesap açarken kabul ettiği sözleşme şartlarına ve dijital varlığın yasa kapsamında nasıl sınıflandırıldığına bağlı olacak.
CLARITY Act Section 701 Neden Dikkat Çekiyor?
Senatör Cynthia Lummis, kısa süre önce X platformunda yaptığı paylaşımda tasarının amacını şu sözlerle özetledi:
“Kripto varlıklarınız size ait kalır.”
Bu açıklama, 2022 yılında yaşanan kripto kredi platformu iflaslarından çıkarılan önemli dersleri yansıtıyor. Celsius’un iflas sürecinde birçok kullanıcı, hesaplarında görünen bakiyelerin hâlâ kendilerine ait olduğunu düşünüyordu.
Ancak mahkeme, platformun Earn programını kullanan müşterilerin, hesap sözleşmesindeki şartlar uyarınca kripto varlıklarının mülkiyetini Celsius’a devrettiğine hükmetti. Bu nedenle kullanıcılar, varlık sahibi yerine teminatsız alacaklı (unsecured creditor) statüsünde değerlendirildi.
ABD Senato Bankacılık Komitesi tarafından yayımlanan güncel yasa metnine göre, CLARITY Act Section 701, saklama hizmeti kapsamında müşteriler adına tutulan ve gerekli şartları sağlayan dijital emtialar ile yardımcı dijital varlıkları, belirli Chapter 7 iflas davalarında müşteri malı olarak sınıflandıracak.
Tasarı yasalaşırsa, söz konusu varlıklar genel olarak iflas eden şirketin mal varlığından ayrı tutulacak ve şirketin alacaklılarına ödeme yapmak için kullanılmayacak.
Kongre tarafından kabul edilmesi halinde bu düzenleme, ABD’deki dijital varlık sahiplerine daha net iflas korumaları sağlayan önemli bir adım olabilir. Ancak sunacağı korumanın kapsamı, müşteriler ile kripto platformları arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine bağlı olmaya devam edecek.
CLARITY Act Section 701 ve Saklama Hesaplarına İlişkin Kurallar
CLARITY Act Section 701’in en dikkat çekici yönlerinden biri, saklama (custody) hesapları ile kredi veya getiri (yield) hesaplarını birbirinden farklı değerlendirmesidir. Teklif, saklama hizmetinde tutulan kripto varlıklar için daha güçlü koruma sağlarken, bu korumayı borsaların sunduğu tüm hesap türlerine otomatik olarak genişletmiyor.
Bir platform yalnızca müşteri adına dijital varlıkları saklıyorsa, bu varlıkların mülkiyeti genel olarak müşteride kalmaya devam ediyor.
Önerilen düzenlemeye göre, gerekli şartları sağlayan ve saklama hizmetinde tutulan varlıklar, belirli Chapter 7 iflas süreçlerinde müşteri malı olarak değerlendirilecek. Bu da platformun iflas etmesi durumunda kullanıcıların varlıklarını geri almasını kolaylaştırabilecek.
Kredi ve getiri ürünleri ise farklı şekilde işliyor. Bu tür hizmetlerde kullanıcılar, faiz veya ödül kazanmak karşılığında kripto varlıklarını platforma ödünç vermeyi kabul ediyor.
Bu sözleşme ile mülkiyet platforma geçtiğinde, varlıkların yasal sahibi platform olurken, kullanıcı yalnızca sözleşmeye dayalı geri ödeme hakkına sahip oluyor.
Normal şartlarda önemsiz gibi görünen bu fark, platformun iflas etmesi halinde kullanıcılar açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurabiliyor.
Celsius İflası Hesap Sözleşmelerinin Önemini Gösteriyor
Celsius’un çöküşü, hesap sözleşmelerinin neden dikkatle okunması gerektiğini gösteren en önemli örneklerden biri olarak kabul ediliyor.
ABD New York Güney Bölgesi İflas Mahkemesi kayıtlarına göre Celsius, iflas başvurusu yapmadan önce yaklaşık 600 bin Earn hesabında 4,2 milyar dolar değerinde kripto varlık bulunduruyordu.
Birçok kullanıcı, hesaplarında görünen kripto varlıkların hâlâ kendilerine ait olduğunu düşünüyordu.
Ancak Ocak 2023’te Yargıç Martin Glenn, Earn programına katılan kullanıcıların, platformun Kullanım Koşulları (Terms of Use) kapsamında kripto varlıklarının mülkiyetini Celsius’a devretmeyi kabul ettiğine hükmetti.
Bu sözleşme hükümleri nedeniyle söz konusu varlıklar şirketin iflas masasına dahil edildi ve Earn kullanıcıları, yatırdıkları kripto varlıkların sahibi yerine teminatsız alacaklı statüsünde değerlendirildi.
Bu dava CLARITY Act Section 701 teklifinden önce gerçekleşmiş olsa da, yasa koyucuların çözmeye çalıştığı hukuki belirsizliği açık şekilde ortaya koyuyor.
Section 701 Her Dijital Varlığı Kapsamıyor
Yatırımcıların dikkat etmesi gereken bir diğer önemli nokta ise CLARITY Act Section 701’in tüm dijital varlıklar için tek tip bir iflas kuralı getirmemesi.
Teklif, yalnızca müşteriler adına tutulan ve gerekli şartları sağlayan dijital emtialar (digital commodities) ile yardımcı dijital varlıkları (ancillary assets) kapsıyor. Diğer finansal ürünler ise mevcut yasal düzenlemelere tabi olmaya devam ediyor.
Örneğin menkul kıymetler Securities Investor Protection Act (SIPA) kapsamında değerlendirilirken, banka mevduatları ile emtia sözleşmeleri bankacılık ve emtia mevzuatına göre işlem görüyor.
Ödeme amaçlı stablecoin’ler ise CLARITY Act’in başka bir bölümünde ek açıklama yükümlülükleri kapsamında ayrı olarak ele alınıyor.
Bu nedenle kullanıcıların sahip olduğu koruma, yalnızca bir platformun iflas edip etmemesine bağlı değil.
Dijital varlığın türü, kullanılan hesap modeli ve kullanıcı ile platform arasındaki hukuki sözleşme, iflas sürecinde bu varlıkların nasıl değerlendirileceğini belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.
Self-Custody Tasarıda Ayrı Bir Başlık Olarak Ele Alınıyor
Önerilen yasa, kullanıcıların kendi kontrolünde tuttuğu kripto varlıklar ile üçüncü taraf platformlarda saklanan varlıklar arasında da net bir ayrım yapıyor.
CLARITY Act Section 701 saklama hizmeti sunan kuruluşlar tarafından tutulan varlıklara odaklanırken, Section 605 kullanıcıların yasal self-custody hakkını korumayı amaçlıyor.
Basitçe ifade etmek gerekirse, kripto varlıklarını kendi cüzdanlarında saklayan ve özel anahtarlarını (private keys) kontrol eden kullanıcılar, varlıklarının doğrudan sahibi olmaya devam edecek.
Bununla birlikte tasarı, mevcut kara para aklamayı önleme (AML) kuralları, yaptırımlar veya diğer kolluk kuvvetlerinin yetkilerinde herhangi bir değişiklik öngörmüyor.
Self-custody’nin saklama hizmetlerinden ayrı değerlendirilmesi, yasa koyucuların kendi özel anahtarlarını elinde bulunduran kullanıcılarla merkezi borsa veya kredi platformlarına güvenerek varlıklarını teslim eden kullanıcılar arasında farklı bir hukuki ilişki bulunduğunu kabul ettiğini gösteriyor.
Tasarı İçin Uzun Bir Yasama Süreci Daha Devam Ediyor
CLARITY Act Section 701, kripto sektöründe büyük ilgi görmüş olsa da bunun hâlâ yalnızca bir yasa teklifi olduğunu unutmamak gerekiyor.
ABD Senatosu Bankacılık Komitesi düzenlemeyi onaylamış durumda, ancak daha geniş kapsamlı dijital varlık piyasa yapısı paketinin Kongre’de ilerleyebilmesi için öncelikle Senato sürecinden geçmesi gerekiyor.
Her yasama sürecinde olduğu gibi, nihai metin kabul edilmeden önce milletvekilleri tasarının bazı bölümlerinde değişiklik yapabilir.
Eğer yasalaşırsa, bu düzenleme kripto saklama hizmetlerini kullanan müşteriler için daha güçlü hukuki koruma sağlayabilir.
Bununla birlikte Celsius iflası, yatırımcıların kullandıkları ürünlerin şartlarını dikkatle anlamaları gerektiğini hatırlatan önemli bir örnek olmaya devam ediyor.
Kripto varlıkların yalnızca saklanması ile kredi veya getiri programları aracılığıyla yasal mülkiyetinin platforma devredilmesi arasında büyük fark bulunuyor. Bir platform daha sonra iflas ederse, bu fark kullanıcıların haklarını doğrudan etkileyebilir.
Özet
- CLARITY Act Section 701, saklama hizmetlerinde tutulan ve gerekli şartları sağlayan müşteri kriptolarının şirket iflas masasına dahil edilmesini önlemeyi amaçlıyor.
- Tasarı, birçok Earn kullanıcısının hesap sözleşmeleri nedeniyle dijital varlıklarının mülkiyetini platformlara devrettiğini fark ettiği Celsius iflasından alınan derslerle şekillendi.
- Kullanıcıların korunması; hesap türü, varlığın hukuki sınıflandırılması ve kabul edilen sözleşme şartları gibi birçok faktöre bağlı olacak.
- Düzenleme, kripto iflas kurallarını daha net hale getirme yolunda önemli bir adım olsa da henüz yasalaşmadı ve yürürlüğe girmesi için ABD yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Temel Terimler Sözlüğü
1. CLARITY Act Section 701
ABD’deki CLARITY Act tasarısının, belirli iflas süreçlerinde uygun şartları sağlayan müşteri kripto varlıklarını müşteri malı olarak değerlendirerek koruma sağlamayı amaçlayan bölümüdür.
2. Custody Account (Saklama Hesabı)
Bir kripto borsasının veya saklama kuruluşunun dijital varlıkları kullanıcı adına tuttuğu hesap türüdür. Kullanıcı genellikle bu varlıkların yasal sahibi olmaya devam eder.
3. Self-Custody (Kendi Kendine Saklama)
Kripto varlıkların kullanıcının kendi cüzdanında tutulması ve özel anahtarların kullanıcı tarafından kontrol edilmesi yöntemidir. Bu sistemde kullanıcı varlıkları üzerinde doğrudan kontrol sahibidir.
4. Chapter 7 Bankruptcy (Bölüm 7 İflası)
ABD hukukunda bir şirketin varlıklarının tasfiye edilerek alacaklılara ödeme yapılmasını sağlayan iflas sürecidir. CLARITY Act Section 701, belirli müşteri kripto varlıklarının bu süreçte nasıl değerlendirileceğini değiştirmeyi amaçlıyor.
5. Digital Commodity (Dijital Emtia)
Önerilen yasa kapsamında tanımlanan dijital varlık kategorilerinden biridir. Gerekli koşulları karşılayan dijital emtialar, iflas süreçlerinde ek koruma kapsamına girebilir.
6. Earn Account (Kazanç Hesabı)
Kullanıcıların dijital varlıklarını yatırarak faiz veya getiri elde etmelerini sağlayan kripto ürünüdür. Bu tür programlarda kullanıcılar bazı durumlarda kripto varlıklarının mülkiyetini platforma devredebilir.
7. Unsecured Creditor (Teminatsız Alacaklı)
İflas eden bir şirketten alacağı bulunan ancak belirli varlıklar üzerinde doğrudan hakkı olmayan kişi veya kurumdur. Bu alacaklılar genellikle öncelikli talepler karşılandıktan sonra ödeme alır.
8. Terms of Use (Kullanım Koşulları)
Bir kripto platformunda hesap açarken kabul edilen hukuki sözleşmedir. Kullanıcının haklarını, sorumluluklarını ve şirket iflas ettiğinde kripto varlıkların kime ait olacağını belirleyebilir.
CLARITY Act Section 701 Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. CLARITY Act Section 701 nedir?
CLARITY Act Section 701, bir platform iflas ettiğinde uygun şartları sağlayan müşteri kripto varlıklarını korumayı amaçlayan önerilen ABD düzenlemesidir.
2. CLARITY Act Section 701 tüm kripto hesaplarını korur mu?
Hayır. Koruma kapsamı; hesap türüne, kullanılan varlığa ve kullanıcı ile platform arasındaki sözleşme şartlarına bağlıdır.
3. CLARITY Act Section 701 neden kripto kullanıcıları için önemlidir?
Tasarı, uygun saklama hesaplarındaki kripto varlıkların şirket iflas masasına dahil edilmesini önleyerek kullanıcılara daha güçlü hukuki koruma sağlayabilir.
4. CLARITY Act Section 701 yürürlüğe girdi mi?
Hayır. Tasarı Senato Bankacılık Komitesi’nden geçti ancak ABD yasası haline gelmesi için kalan yasama aşamalarından geçmesi gerekiyor.
